Piknik pod Wiszącą Skałą

Film Piknik pod Wiszącą Skałą to odrestaurowana wersja dobrze znanego z 1975 roku obrazu w reżyserii P. Weira. Jego atuty są niezaprzeczalne i jak się wydaje w zakresie uniwersalności i atrakcyjności – nic, przez 50 lat, się nie zmieniło. To nadal jedna z najpiękniejszych opowieści o wchodzeniu w dorosłość, jakie dało nam kino. Dziwna, magiczna, oniryczna i odległa od naszych realiów, a jednocześnie tak bliska w wymowie opowieść o dorastaniu i młodości. Film, którego największą siłą jest niedopowiedzenie – w którym każdy widz może indywidualnie ocenić, co wydarzyło się pod Wiszącą Skałą…

Fabuła rozgrywa się w 1900 roku w Australii, w zamkniętym środowisku prestiżowego college’u dla dziewcząt. Surowe normy moralne oraz sztywne zasady wychowawcze tworzą duszną atmosferę, w której młode kobiety uczone są powściągliwości, posłuszeństwa i podporządkowania społecznym oczekiwaniom. Cała historia zaczyna się od pozornie niewinnego wydarzenia – szkolnego pikniku, w trakcie którego grupa uczennic i nauczycielek udaje się na wycieczkę pod tytułową Wiszącą Skałę.

To właśnie tam dochodzi do nagłego, niewytłumaczalnego zaginięcia trzech uczennic oraz jednej nauczycielki. Zdarzenie staje się osią fabularną filmu, choć nie jest typową zagadką kryminalną. Reżyser świadomie unika jasnych odpowiedzi i nie podsuwa gotowych rozwiązań. Zamiast tego skupia się na tym, jak brak wyjaśnienia wpływa na otaczający świat – zarówno na jednostki, jak i na całą społeczność. W miarę rozwoju wydarzeń obserwujemy coraz głębszy rozpad codziennego porządku – rozchwianie emocjonalne, narastające napięcia, utratę autorytetu wychowawczego i rozpad relacji między postaciami.

Dzięki takiej konstrukcji fabularnej film stawia ważne pytania o granice ludzkiego poznania, sens istnienia oraz samotność w świecie, który nie daje prostych odpowiedzi. Zaginięcie dziewcząt symbolizuje nie tylko przejście z dzieciństwa do dorosłości, ale także utratę niewinności i rozpad społecznych iluzji. Fabuła staje się wielowymiarową metaforą – zarówno dorastania, jak i zderzenia człowieka z czymś, czego nie potrafi objąć rozumem. Brak jednoznacznej pointy nie jest tu wadą – przeciwnie, otwarte zakończenie czyni tę opowieść bardziej uniwersalną i trwałą.

To właśnie dlatego fabuła Pikniku pod Wiszącą Skałą ma tak silną wartość edukacyjną – jest opowieścią o społecznej opresji, kryzysie tożsamości, nieuchwytności prawdy oraz potędze niewyjaśnionego.

Bardzo ważna jest forma filmowa, która pozwala wejść w niemal cielesne doświadczenie oglądania filmu. Nieostre rysy, zamglone kontury, magiczne miejsce wokół skał i tajemnicze zniknięcie dziewcząt sprawiają, że obraz staje się wielowątkową metaforą przemijania i przemiany. Uczennice - niczym ćmy, w białych, koronkowych sukienkach - rozpływają się, odchodzą do innego świata, znikają z realności, ale nie z umysłów wszystkich, którzy zastanawiają się, gdzie one są. Weir snuje opowieść niczym szaman w indiańskim namiocie, gdzie pod wpływem dymu z fajki widzowie wpadają w trans myślenia o tym, gdzie one są. Specyficzna psychodeliczna muzyka podbija atmosferę tajemnicy, przejść pomiędzy światami. A widzowie mają wspólne doświadczenie w postaci szukania odpowiedzi na pytanie, zadane przez prostą krótką fabułę, będącą początkiem wielu możliwych fabuł- innych w głowach każdego z odbiorców. Film jest głębokim jeziorem, którego fale wywoływane przez wiatr wzbudzają w oglądających coraz to nowe skojarzenia, myśli i obawy.

 Dodatkowo dla osób, które kiedyś postawiły stopę na czerwonej ziemi Aborygenów, magiczna skała przywołuje na myśl duchy ziem australijskich, które upominają się o swoje prawo do zagrabionych przez białych najeźdźców terenów. W tej perspektywie zaginione, dorastające kobiety mogą funkcjonować jako ofiary dla bóstw, które chcą zadość uczynić pokrzywdzonym rdzennym mieszkańcom Australii.

Piknik pod Wiszącą Skałą jest fantastycznie odrestaurowany, co stanowi niezaprzeczalny atut w kontakcie z młodym widzem, który coraz częściej odrzuca filmy ze względu na ich „jakość” i „starość”.

Jednak trzeba wyraźnie powiedzieć, że jest to film wymagający w trakcie seansu dużego skupienia, uważności i wysiłku intelektualnego. Jest to także film wymagający pracy od nauczyciela – niezbędne jest mądre omówienie filmu i dyskusja o tym, co wydarzyło (a może bardziej - nie wydarzyło) się na ekranie; niewątpliwie wart jest rozmowy o różnych jego aspektach: społecznym, kolonialnym, emocjonalnym.

Chociaż z całą pewnością nie jest to film, który spotka się z pozytywnym odbiorem każdego młodego odbiorcy, to właśnie takie produkcje są nieocenionym wsparciem nauczyciela w zakresie edukacji medialnej.

Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Agata Hofelmajer-Roś, Hanna Kroczek, Agnieszka Tambor