Norymberga to nie tylko opowieść oparta na faktach historycznych - to również uniwersalna historia o konsekwencjach nadużywania władzy, narcyzmie, skrajnym nacjonalizmie i wszelkich dyktaturach, które stawiają ideologię ponad prawami jednostki. Poprzez relację Hermanna Göringa z psychiatrą przyglądamy się jednemu z najważniejszych zbrodniarzy III Rzeszy. Film wciąga widza w próbę zrozumienia psychologii nazistowskiego przywódcy - próbę, która natychmiast zostaje podważona przez świadomość ogromu zbrodni wojennych, w których brał udział.
Amerykańska produkcja nawiązuje do zapisków psychologa/psychiatry Douglasa Kelleya, który w ramach procesów norymberskich miał obserwować i diagnozować oskarżonych nazistów. Okoliczności historyczne i zdolności manipulacyjne Goeringa rodzą w młodym lekarzu wiele napięć i moralnych niepewności, a obiektywna obserwacja powoli zamienia się w osobistą relację, każącą widzieć w zbrodniarzu istotę ludzką, a nie potwora.
To właśnie obraz relacji dwóch głównych antagonistów pozwala zastanowić się nad naturą zła i jego racjonalizacją. Prowokuje do refleksji nad odpowiedzialnością jednostki, gdyż przypomina, że nawet w systemach zbiorowej przemocy to jednostka podejmuje decyzje obarczone konsekwencjami.
Również status samego procesu wydaje się wątpliwy – czy nazistom należy się prawo do obrony, czy też powinni być od razu ukarani? Jakie skutki społeczne będzie mieć wybranie jednej z tych dróg? Te dylematy doprowadzają do pytań podstawowych: czym jest sprawiedliwość, skąd bierze się zło – czy jest czymś wyjątkowym, a może każdy jest do niego zdolny?
Film zadaje niewygodne pytania o sprawiedliwość, o możliwe kary; o to, jak traktować zbrodniarzy tak drastycznych jak naziści; ponieważ momentami ukazuje Hermana Goringa jako człowieka, któremu pod pewnymi względami można współczuć, to ten aspekt niewątpliwie również trzeba poruszyć w rozmowach po seansie.
Norymberga przedstawia jedno z najważniejszych wydarzeń powojennego wymiaru sprawiedliwości. Ukazuje, jak manipulacja i ideologia kształtują społeczeństwo. Ostrzega przed narracjami wykluczającymi i upraszczającymi rzeczywistość, konfrontuje widza z tragicznymi konsekwencjami decyzji politycznych i militarnych. Wyjaśnia znaczenie międzynarodowego prawa karnego oraz potrzebę rozliczania zbrodni wojennych. Buduje świadomość, że totalitaryzm nie jest zjawiskiem minionym, lecz potencjalnie powracającym.
Amerykańska produkcja zawiera treści mogące wstrząsnąć wrażliwymi odbiorcami, jednak współczesne czasy wymagają pokazywania realnych konsekwencji nacjonalizmu, dyktatur i nadużyć władzy. Film wieloaspektowo przedstawia, jak rodzą się totalitaryzmy, jak funkcjonowały i funkcjonują systemy opresyjne, i jak przerażające były i są skutki ich działania.
Wypowiedzi propagandowe, gloryfikujące lub usprawiedliwiające działania nazizmu są pokazane po to, aby je zdemaskować i skrytykować- one także wymagają omówienia po seansie. Podobnie jak fragmenty zawierające rozprawianie o śmierci na masową skalę w sposób chłodny lub techniczny, co wyraźnie kontrastuje z rzeczywistym ogromem ludzkiego cierpienia i tragedii ofiar.
Trzeba jednak zauważyć, że Norymberga raczej nie nadaje się na masowe seanse dla całych szkół, gdyż powolne tempo i teatralny sznyt filmu mówiącego o meandrach historii może znużyć i zniechęcić. W dodatku poruszane są tematy sporne, mroczne, trudne. Natomiast dla pojedynczych klas lub mniejszych grup, które zainteresowane są historią, etyką, społeczeństwem, seans w bardzo ciekawy sposób może wzbogacać „suche” fakty i prowokować do interesujących dyskusji - nie tylko dotyczących historii, ale też dzisiejszego świata i jego problemów etyczno-społeczno-politycznych.
Dzieło Jamesa Vanderbilta nie jest doskonałe, ma problemy z tempem i poziomem aktorstwa, czasem jest zbyt sztampowe, jak na wagę poruszanych tematów. Ale zadawane przez film pytania są ważne i aktualne, wiążą się z wątpliwościami, które pojawiają się w głowach większości młodych osób poznających dopiero temat zbrodni nazistowskich.
Film wymaga uprzedniego wprowadzenia i wytłumaczenia kontekstu historycznego; bez tego może być niezrozumiały i jego potencjał edukacyjny nie wybrzmi. Przy odpowiednim wprowadzeniu, stwarza znakomitą okazję do dyskusji o ważnych sprawach. Jest to jednak rzecz wyłącznie dla starszych klas szkół średnich, które już są z tą trudną tematyką jakoś zaznajomione.
Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Film rekomendują: Katarzyna Jaruszewicz-Kot, Karol Szafraniec
treści sporne:
zbrodnie nazistowskie (długie ujęcia czarno-białych archiwalnych nagrań z wyzwolenia obozów: stosy nagich ciał, nadzy wychudzeni ludzie, krew, cierpienie – są to jednak materiały, które uczniowie w tym wieku poznają przy okazji wielu okoliczności dotyczących poznawania tematu holokaustu) /naturalistyczna scena egzekucji (przez powieszenie) oraz sceny samobójstwa / tematyka zaburzeń osobowości / manipulacja / cynizm / pokazanie oddania ideologii nazistowskiej
Jest rok 1945. Cały świat żyje rozpoczynającym się w niemieckiej Norymberdze procesem nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Prokurator Robert H. Jackson, który jest głównym oskarżycielem z ramienia Stanów Zjednoczonych ma świadomość jak trudnego podjął się zadania. Wie, że główny oskarżony Hermann Göring jest człowiekiem nie tylko bezlitosnym, ale także błyskotliwie inteligentnym, więc uzyskanie jego obciążających zeznań to zadanie ekstremalnie trudne. Młody psychiatra Douglas Kelley otrzymuje więc misję zbliżenia się do Göringa, nawiązania z nim relacji i uzyskania od niego informacji, które będą miały kluczowy wpływ na wynik procesu. Kelley nie zdaje sobie w pełni sprawy jak trudnego podejmuje się zdania. Jego pacjent to cyniczny manipulator, a jednocześnie człowiek do szpiku kości zły i gotowy na wszystko, by chronić własną skórę.
