Franz Kafka

Franz Kafka Agnieszki Holland wyróżnia się wyjątkową wartością artystyczną i edukacyjną. Tworzy wielowymiarowy portret jednego z najważniejszych pisarzy XX wieku, ukazując jego wewnętrzne konflikty, zmagania z wymagającym ojcem, wrażliwość i poszukiwanie własnej tożsamości. Dzięki odważnym rozwiązaniom formalnym oraz psychologicznej wiarygodności, film trafnie oddaje doświadczenie presji społecznej, lęku, samotności i twórczej potrzeby ekspresji - tematów niezwykle aktualnych z perspektywy współczesnej szkoły.

Najnowsze dzieło Agnieszki Holland to nie tylko biografia wybitnego pisarza, ale przede wszystkim niezwykle wysmakowany formalnie i fabularnie film, który ma szanse zapoznać młodzież z odmiennym od hollywoodzkiego stylem artystycznym i stać się elementarzem kina na pograniczu awangardy. Losy Franza Kafki są przedstawione nielinearnie, więc widz musi dokonać wysiłku, żeby rekonstruować jego życie pokazywane na ekranie.

Reżyserka traktuje filmową biografię autora „Procesu” niczym muzeum, po którym przechadzamy się razem z samym pisarzem, zagranym wybitnie przez łudząco podobnego do samego Kafki, Idana Weissa. Dużą rolę odgrywa tu zresztą rzeczywiste muzeum Franza Kafki w Pradze. Produkcja pokazuje wagę nowoczesnego muzealnictwa dla poznania zjawisk i jednostek, a jednocześnie uświadamia, że takim ruchomym, niemal żywym muzeum może być sztuka filmowa. Film warto polecić przede wszystkim klasom humanistycznym szkół ponadpodstawowych, które chcą uczyć się o literaturze i kina na niebanalnych, wysokoartystycznych przykładach.

Dzieło Holland otwiera przestrzeń do rozmowy o zdrowiu psychicznym uczniów, o wspieraniu wrażliwości, budowaniu autonomii i radzeniu sobie z oczekiwaniami otoczenia. Wysoki poziom reżyserii, dojrzała warstwa symboliczna oraz konsekwentna estetyka sprawiają, że film stanowi wartościowy materiał dla edukacji filmowej i wychowawczej, inicjując refleksję nad kwestiami ważnymi dla młodzieży i nauczycieli.

Chociaż film Agnieszki Holland potrafi zmęczyć w swoim chaosie, to może tym również tym urzekać widownię. Jest to wyróżniająca się interpretacja życia i umysłu artysty, który do dzisiaj pozostawia w wielu aspektach pytania bez odpowiedzi. Reżyserka podjęła się próby zrozumienia Franza Kafki, co w warstwie filmowej objawia się jako ciągłe, energiczne poszukiwania; autorka wykreowała świat, w którym widz nie tylko zanurza się w chaosie obrazu i emocji, ale również w intensywnych dźwiękach, co chwilami może być niezwykle uciążliwe.

Film Franz Kafka nie przedstawi widowni klasycznej opowieści z życia artysty, ale wrzuci bez ostrzeżenia w intensywny świat bohatera, który jest fragmentaryczny i momentami niezrozumiały. Mimo wszystko w tej burzliwej narracji odkrywają się elementy układanki, opowiadające życie Kafki, tylko trzeba poczekać, by Agnieszka Holland je przed nami wszystkie rozłożyła. Bardzo ciekawym rozwiązaniem w tej układance jest wykorzystanie motywu współczesnego muzeum i biznesu turystycznego, w którym postać Kafki staje się głównym produktem. Natura bohatera i jego wewnętrzna alienacja gorzko się kłóci z ciągłą obserwacją i gloryfikacją twórczości.

Film będzie niezwykle ciekawy szczególnie dla tych z nastoletniej widowni, którzy zetknęli się z jego twórczością na lekcjach języka polskiego. Zderzenie podręcznikowych opisów o artyście z filmem Holland będzie nie tylko dobrym uzupełnieniem zajęć szkolnych, ale nada postaci Kafki głębi i być może sprowokuje młodzież do poszukiwań i zadawania pytań. Mozaikowa forma dodatkowo zaskoczy nastoletniego widza, kontrując się z hollywoodzkimi narracjami. Film nie tylko ,,opowie” historię Kafki, ale również przedstawi widzom niezaznajomionym z jego twórczością inne utwory, po które warto sięgnąć.

Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Tatiana Wasilewska, Joanna Zabłocka-Skorek, Mateusz Żebrowski