Dzieci z Favoriten to film, który w sposób niezwykle poruszający i realistyczny ukazuje problematykę tożsamości, emigracji oraz trudności młodych ludzi, dorastających w różnych warunkach społecznych. Reżyserii filmu podjęła się weteranka kina dokumentalnego Ruth Beckermann, a przedstawiona przez nią opowieść jest autentyczna, pełna ładunku emocjonalnego i bezkompromisowego spojrzenia na funkcjonowanie jednej z austriackich szkół.
Tematyka koncentruje się na grupie dzieci z różnych środowisk, które próbują odnaleźć swoje miejsce w społeczeństwie/szkole/klasie, mimo trudności związanych z pochodzeniem, religią czy brakiem wsparcia ze strony dorosłych. Główne postacie to dzieci imigrantów, które balansują pomiędzy dwoma światami – kulturą krajów ojczystych a systemami zachodniego społeczeństwa.
Twórcy towarzyszyli dzieciom jednej z klasy w wiedeńskiej szkole podstawowej przez trzy lata ich edukacji; dokumentując ich próby, sukcesy i porażki, rejestrując emocje i nieraz bardzo trudne relacje.
Film został zrealizowany głównie w szkole; pokazuje nie tylko tylko zachowania uczniów i uczennic, ale także wiele postaw dorosłych- przede wszystkim nauczycielki; podkreśla wartość zaangażowania w proces nauki zarówno prowadzącej zajęcia jak i jej podopiecznych oraz ich rodziców. Jest pochwałą ciężkiej, czasem żmudnej pracy nad zdobywaniem umiejętności oraz rzetelnej, sprawiedliwej – a zatem czasem bolesnej – informacji zwrotnej, wymagań adekwatnych do możliwości uczniów.
Dokument ukazuje także, jak bardzo szeroki jest dziś zakres wiedzy i umiejętności nauczycieli. Główna bohaterka filmu bez wątpienia jest dla swoich uczniów i ich rodziców autorytetem – tak rzadko dziś spotykanym, a tak bardzo potrzebnym. W rozmowach warto poruszyć także kwestię procesu budowania takiego autorytetu – czy jest on zależny wyłącznie od nauczyciela?
Niezwykle budujące i warte odnotowania są szacunek oraz zaufanie przenikające wszystkie przedstawione relacje. Bo najważniejsze w tym filmie – i w edukacji – są relacje właśnie. I choć dokument traktuje o wadach systemu i trudach ludzi funkcjonujących w jego ramach, to jednak, tak jak przedstawiona w nim nauczycielka, niesie optymizm i nadzieję na lepsze jutro, zbudowane nie przez paragrafy, a przez ludzi.
Ten ciekawy dokument skłania do refleksji nad szeroko pojętym procesem nauczania i wychowywania młodych ludzi. Ekranowe doświadczenie zupełnie innego niż polski szkolnego świata może stać się doskonałym fundamentem rozmów o elementach składowych sukcesu edukacyjnego.
Na uwagę zasługuje sposób prowadzenia lekcji religii – namacalne doświadczanie wyznań odmiennych od tych, których przedstawicielami są dzieci i ich rodzice, jest wspaniałą, godną podziwu i wartą naśladowania szkołą tolerancji i szacunku. Takie praktyczne poznawanie - bez wykluczania, z zainteresowaniem, z pełnym poszanowaniem zasad obowiązujących w miejscach kultu- gdzie dzieci mogą zadawać pytania, rozwiewać swoje wątpliwości- jest raczej nieobecne w polskiej szkole.
Film przekonująco pokazuje wartość nauki- przez podkreślanie możliwości, jakie daje dobra edukacja; przedstawia również role kobiet i mężczyzn (a co za tym idzie - również dziewczynek i chłopców) w różnych społecznościach; docenia cierpliwość, zaangażowanie w pracę, profesjonalizm; uczy szacunku dla odrębności, różnorodności, wielokulturowości.
Seans będzie szczególnie interesujący dla nauczycieli, wychowawców, opiekunów i wszystkich tych, którzy na co dzień zmagają się z systemem edukacji na różnych etapach nauczania. Ujęta w ramy prawidłowo skonstruowanego dokumentu historia nie oferuje prostych rozwiązań, raczej zadaje pytania o przyszłość pokolenia wychowanego w cieniu marginalizacji. Jego siła tkwi w umiejętności ukazania zmagań jednostek z trudnościami świata (zarówno uczniów, jak i nauczycieli), w którym dorastają, uczą się, czy po prostu egzystują.
Dzieci z Favoriten powinni zobaczyć nie tylko edukatorzy i wychowawcy, ale także rodzice i uczniowie – bo również o nich jest ta historia. Bez nich prawdziwa, skuteczna edukacja nie ma szans istnienia.
Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Elżbieta Piotrowicz, Weronika Rolnik, Kamila Szwarc
treści sporne:
wspomnienia o strachu przed prześladowaniem i traumatycznych przeżyciach / rozmowy o wojnie, wykluczeniu / rozmowa o dziecięcych zachowaniach przemocowych
treści wrażliwe (opisała: Marta Szydłowska):
w sferze formy: brak
w sferze fabuły: możliwe pojawienie się lęku i złości u osób, które doświadczyły lub doświadczają przemocy domowej, zaniedbania emocjonalnego, biedy / możliwe pojawienie się smutku u widzów doświadczających poczucia osamotnienia w związku z utratą bliskich, traumą migracyjną, poczuciem braku przynależności / możliwe reakcje emocjonalne u osób, które same doświadczyły podobnych sytuacji lub pracują z dziećmi w kryzysie
Wiedeń - miasto, które zdobyło w 2024 roku tytuł najszczęśliwszego w Europie. W tamtejszych szkołach podstawowych niemiecki nie jest językiem ojczystym dla ponad 60% dzieci. Jednocześnie w tych placówkach brakuje nauczycieli. Austriacka dokumentalistka śledzi ten temat i przez trzy lata podąża z kamerą za 25 uczniami i uczennicami jednej klasy oraz ich ulubioną nauczycielką Ilkay.
Obserwujemy proces edukacji dzieci od klasy drugiej do czwartej pod opieką ambitnej nauczycielki, która jest zdeterminowana, by stworzyć włączające, wspierające i bezpieczne środowisko dla dzieci. Pomimo ograniczonych możliwości systemu edukacyjnego, braku szkolnego psychologa oraz zajęć wyrównawczych, IIkay potrafi z sukcesem prowadzić klasę i wspólnie pokonywać przeszkody, a porażki zamieniać w zwycięstwo.
W trakcie kręcenia filmu reżyserka rozdaje uczniom smartfony, aby ci filmowali wywiady, jakie przeprowadzali między sobą. W ten sposób eksperymentuje z perspektywą i oceną systemu edukacji. W rezultacie film jest zadziwiająco pogodnym portretem małej społeczności, odzwierciedlającej złożoność współczesnych społeczeństw w Europie, a także odą do dzieciństwa, celebrującą pracę pedagogów i potrzebę uczenia się przez całe życie, w klasie i poza nią
