Czytając Lolitę w Teheranie to kino, które - podobnie jak wspaniałe książki - wywołuje dyskomfort. Napięcie to jest jednak widzowi potrzebne by móc w pełni poczuć opowieść o odwadze i solidarności kobiet w totalitarnym reżimie.
Film podzielony jest na cztery części, których tytuły nie są przypadkowe. Zabierają widza w intelektualną podróż do wybitnych dzieł literatury anglojęzycznej, takich jak Wielki Gatsby, Lolita, Daisy Miller oraz Duma i uprzedzenie. Każda z części nie tylko pokazuje potęgę słowa, ale także staje się polem do refleksji na temat sytuacji kobiet. Dotyka ich buntu (także wewnętrznego), marzeń, pragnienia wolności i miłości.
Film Erana Riklisa to opowieść o mocy literatury - jej potencjale do stawiania oporu, inspirowania czytelnika oraz przenoszenia go w inne, niezwykłe światy. Nie chodzi tu jednak o czysty eskapizm, lecz raczej o rozpoznawanie siebie w opowieściach, o poszukiwanie w nich odpowiedzi i wskazówek, jak postępować w szczególnie trudnych momentach.
Czytając Lolitę w Teheranie jest wielką pochwałą czytelnictwa, które może stać się oazą harmonii i równowagi w niespokojnych czasach. Warto przy tym podkreślić, że film ukazuje także inne walory książek – przedstawia je jako piękne i cenne przedmioty, warte troski i szacunku, zdolne do tworzenia wokół siebie czytelniczych wspólnot. Założony przez główną bohaterkę klub książki staje się przestrzenią wolnomyślicielstwa, wolności i swobody dla kobiet, które na co dzień zmagają się z pełnym zakazów i restrykcji irańskim reżimem.
W tej narracji jest wiele kobiecego ciepła, wsparcia i solidarności. Jest też prawda oraz ogromny ładunek emocji. Dużą zaletą filmu jest ukazanie stopniowo narastającej opresyjności systemu. Początkowe nadzieje związane z irańską rewolucją znikają, gdy teokratyczne władze – nieuznające rozdziału państwa od religii – coraz mocniej „dokręcają śrubę” społeczeństwu. Zjawisko to przedstawione jest przede wszystkim na przykładzie kobiet, których swobody obywatelskie są sukcesywnie ograniczane, a ich ciała coraz szczelniej zakrywane.
Niestety Czytając Lolitę w Teheranie miejscami traci siłę oddziaływania z powodu spowolnionego tempa narracji. Potencjał bohaterek i ich historii ginie w nieco nieporadnej organizacji materiału. Mimo to film – poprzedzony odpowiednim wprowadzeniem – może stanowić ciekawe uzupełnienie szkolnych lekcji różnych przedmiotów, będąc ilustracją wielu niepokojących trendów społeczno-politycznych.
„Młodzi Młodym” – głos młodych widzów:
Czytając Lolitę w Teheranie to poruszająca i niezwykle aktualna opowieść o wolności, odwadze oraz sile kultury w świecie ograniczanym przez ideologię i polityczne nakazy. Film osadzony w realiach rewolucji islamskiej w Iranie pokazuje, jak literatura może stać się nie tylko źródłem wiedzy i refleksji, ale także przestrzenią oporu, dialogu i zachowania własnej tożsamości. Bohaterki, spotykając się wokół zakazanych lub niewygodnych dla władzy książek, tworzą bezpieczną przestrzeń do rozmowy o marzeniach, prawach i przyszłości.
Twórcy umiejętnie łączą osobiste doświadczenia kobiet z szerszym kontekstem historycznym i społecznym, ukazując konsekwencje życia w systemie ograniczającym wolność słowa oraz niezależność jednostki. Mocne kreacje aktorskie i emocjonalna narracja sprawiają, że historia angażuje nie tylko intelektualnie, ale również emocjonalnie. Film zachęca do refleksji nad znaczeniem edukacji, praw człowieka, roli kobiet w społeczeństwie oraz wpływem kultury na kształtowanie świadomych i odpowiedzialnych postaw obywatelskich.
Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Kaja Łuczyńska, Edyta Kaszyca
Film oceniali również studenci Kultur Mediów (UŚ) w ramach projektu „Młodzi Młodym”: Natalia Czernecka, Nadia Pęczek
treści sporne:
akty przemocy w czasie studenckich protestów („pałowanie”) / więzienie, wyroki śmierci (wyraźnie zasugerowane, ale nie pokazywane na ekranie) / przemoc wobec kobiet (zarówno domowa, jak i instytucjonalna: mąż policzkuje żonę, kobieta jest chłostana za cudzołóstwo) / atmosfera zagrożenia (bombardowanie Teheranu w trakcie wojny z Irakiem) / samookaleczenie jednego z bohaterów w akcie sprzeciwu (oblewa się benzyną i podpala, widzimy jedynie, z pewnej odległości, twarz i dłoń rannego wynoszonego na noszach)
Pojawiają się odniesienia do wojny, aresztowań, cenzury oraz konsekwencji nieprzestrzegania narzuconych norm obyczajowych. Niektóre sceny mogą wywoływać silniejsze emocje u młodszych widzów ze względu na poczucie zagrożenia, niesprawiedliwości i utraty wolności.
UWAGA! Decydując się na wykorzystanie tego filmu na zajęciach szkolnych należy dobrze dobrać grupę docelową, kierując się nie tylko granicą wiekową, ale i dojrzałością odbiorcy. Przed wizytą w kinie opiekun powinien zapoznać się z tematyką i wątkami obecnymi w filmie. Projekcji powinna towarzyszyć rozmowa.
| Oparty na bestsellerowej autobiografii Azar Nafisi film to przejmująca i wciąż aktualna opowieść o kobiecej solidarności, odwadze i sile literatury. W głównych rolach wystąpiły czołowe irańskie aktorki – Golshifteh Farahani oraz Zar Amir Ebrahimi. Po rewolucji islamskiej w Iranie, która miała miejsce w 1979 roku, ulice Teheranu patrolowane są przez obrońców moralności, a fundamentaliści przejmują kontrolę nad uniwersytetami. Kobiety muszą nosić hidżab, ich swobody są ograniczane, a lektura zachodniej literatury staje się aktem buntu. Taki stan rzeczy sprawia, że Azar Nafisi (Golshifteh Farahani), ambitna wykładowczyni literatury, rezygnuje z pracy na Uniwersytecie Teherańskim. Kobieta potajemnie zaczyna zapraszać do swojego domu grupę najbardziej zaangażowanych studentek. Razem czytają zakazane klasyki literatury zachodniej – „Lolitę” Vladimira Nabokova, „Wielkiego Gatsby’ego” F. Scotta Fitzgeralda, powieści Henry’ego Jamesa czy Jane Austen. Początkowo nieśmiałe młode kobiety stopniowo otwierają się – dzielą marzeniami, lękami, historiami miłosnymi oraz upokorzeniami związanymi z życiem w totalitarnym reżimie. |
