Niedziele

Niedziele to historia 17-letniej Ainary, uczennicy szkoły katolickiej, która rezygnuje z pójścia na studia i postanawia wstąpić do klasztoru Betanek. Podejście Ainary do religii oraz jej decyzja stoją w sprzeczności z poglądami czy postawami jej rodziny, której członkowie (jak ojciec i babcia) w większości są katolikami, ale traktującymi wiarę i życie religijne dosyć powierzchownie; ale jest w niej też ciotka dziewczyny, która deklaruje się jako ateistka.

Scenarzystka a zarazem reżyserka traktuje wiarę bohaterki z szacunkiem i bez oceniania. Problem nie leży w samej decyzji wstąpienia do klasztoru, lecz w konsekwencjach tego wyboru: porzuceniu ambicji, rodziny i pierwszych młodzieńczych uczuć. Ojciec dziewczyny reaguje ze zdziwieniem, ale się nie sprzeciwia. Znacznie bardziej dramatyczna jest reakcja bliskiej cioci Maité, która w decyzji siostrzenicy dostrzega oznakę głębszego bólu emocjonalnego, skutek wczesnej utraty matki i chłodu ojca.

Dlaczego nastolatki miałyby oglądać film właśnie o powołaniu zakonnym? W jakim celu mogłyby spędzić niemal dwie godziny, śledząc historię siedemnastolatki oznajmiającej rodzinie, że pragnie rozeznać powołanie w klasztorze klauzurowym?

Powodów jest kilka. Po pierwsze Niedziele to film o szukaniu tożsamości i dojrzewaniu, pozbawiony moralizatorskiego tonu. W okresie dorastania młodzi ludzie domagają się wolności i tolerancji, a z drugiej strony potrafią być niezwykle radykalni i oceniający, co widać w dyskusjach prowadzonych np. na forach internetowych. Przyjrzenie się drodze Ainary, jakże innej i rzadko spotykanej w świecie współczesnych nastolatków, może być niecodzienną okazją do rozmów na ważne tematy. Czy da się pogodzić pragnienie bycia sobą z presją oczekiwań stawianych przez rodzinę? Czy życie konsekrowane stanowi zagrożenie dla szczęścia i samorealizacji? Jak odróżnić życiowe powołanie (także w sferze religijnej) od chwilowej fascynacji?

To dojrzała opowieść o tym, że wszystkie radykalizmy mogą być krzywdzące i o tym, że nawet dojrzałość nie wyklucza tego, że czasem nie wiemy jak żyć. Tym samym film bazuje na stawianiu kolejnych pytań i wątpliwości, które mogą być świetnym materiałem do prób szukania odpowiedzi na pytania: Czy możemy pouczać/oceniać innych, skoro nie znamy jednego dobrego „przepisu na dobre życie”? Czy i kiedy jesteśmy w stanie wiedzieć, co jest na pewno dobre dla nas i naszych bliskich? Jak radzić sobie ze swoimi i cudzymi potrzebami, zwłaszcza gdy te różnią się znacząco od naszych?

Film pokazuje w bardzo uczciwy i powściągliwy sytuację Ainary i jej bliskich oraz  motywy ich działania; odsłania ukryte w rodzinie napięcia i przemilczane sprawy; jednocześnie nie podważa autentyczności powołania bohaterki, a młodego widza może postawić wobec otwartych pytań; np. czy w współczesnym świecie jest miejsca na zupełnie inną drogę życiową niż obierają rówieśnicy głównej postaci. Dzięki temu, że w żaden sposób nie ocenia stron “konfliktu” rodzinnego oraz sposobu życia sióstr zakonnych, może być świetnym wstępem do dyskusji o powołaniu, wierze, wyborach życiowych i konsekwencjach podejmowanych decyzji.

Niedziele to produkcja, która zaprasza do rozmowy, do spokojnej i mądrej dyskusji; bez oceniania i ogłaszania wyroków. Na pofilmowej lekcji religii, etyki, języka polskiego czy podczas zajęć z wychowawcą można zaproponować młodzieży analizę dwóch skrajnych postaw światopoglądowych: wiary Ainary i ateizmu jej ciotki. To świetna okazja, by młodzi ludzie opowiedzieli o tym, jak postrzegają świat serca i rozumu, czego poszukują w życiu, jak (i czy) zaspokajają tęsknotę za czymś więcej niż imprezy albo smartfonowe konwersacje.

Chociaż można też stwierdzić, że (paradoksalnie) film nie byłby dobrym materiałem edukacyjnym właśnie na lekcje religii, bo wówczas jego wydźwięk mógłby zostać podporządkowany jednostronnej narracji i sprowadzony do kwestii podążania lub nie za boskim powołaniem. W tym kluczu interpretacyjnym może tracić na wartości, gdyż takie postawienie sprawy znacznie zawęzi pole do dyskusji.

Niedziele to atrakcyjna, wiarygodna dramaturgicznie, realizacyjnie i aktorsko opowieść o dylematach młodych ludzi wchodzących w dorosłość; ubrana w szaty historii o powołaniu do klasztornego życia. Wybór przewrotny w kontekście historii i kultury hiszpańskiej stanowi jednak doskonały przykład uniwersalnej opowieści (przypowieści?) o dylematach egzystencjalnych każdego (nie tylko młodego) człowieka.

Dodatkowym atutem filmu jest chóralna ścieżka dźwiękowa, która dodaje mu poetyckiej głębi; zwłaszcza w scenie końcowej, gdy chór wykonuje utwór Into My Arms Nicka Cave’a.  

Film oceniało 3. ekspertów; film rekomendują: Monika Głowacka, Izabela Wyppich, Dominika Zielińska