Młode matki to film o różnych drogach młodych dziewcząt do dojrzałości w sytuacji nastoletniej ciąży. Choć wszystkie są w podobnym momencie życia i w tym samym miejscu – specjalnym domu dla samotnych nastoletnich matek - każda mierzy się z innymi demonami, co innego uważa za ważne i podejmuje własne decyzje.
Prosty formalnie film braci Dardenne odsłania całą złożoność sytuacji bardzo młodych bohaterek, które muszą dojrzeć do nowej sytuacji, obowiązków, odpowiedzialności, stoją przed trudnymi wyborami dla siebie oraz dzieci, które urodziły lub za chwilę urodzą.
Największą wartością edukacyjną tej produkcji wydaje się właśnie pokazanie, że nie ma jednego dobrego scenariusza dla wszystkich oraz brak taniego macierzyńskiego sentymentalizmu. Dziewczyny gubią się, skupiają na sobie, zapominając o potrzebach dziecka czy zmieniają zdanie, ale też pomagają sobie nawzajem, trwają w trudnych postanowieniach pomimo nacisków, szukają prawdy o sobie.
W filmie bardzo uczciwie przedstawiono bohaterki, nie odbierając im podmiotowości, traktując poważnie i z szacunkiem, a przede wszystkich bez oceniania (co nie jest częste w przypadku reprezentacji nastolatek w popkulturze), pokazując realne problemy, uwarunkowania psychologiczne, klasowe i społeczne, które doprowadziły do tego, że życie stawia przed nimi wyzwania często ponad ich siły.
Wielką wartością filmu jest właśnie jego dydaktyzm (w zdrowym tego słowa znaczeniu); pokazane są różne sytuacje życiowe (porzucenie, narkomania, niezdrowe relacje rodzinne i partnerskie) i to, jak powinno wyglądać wsparcie dla dziewczyn i ich dzieci. Belgijski ośrodek to nie dom samotnej matki tylko miejsce edukacji, budowania relacji, terapii i podejmowania istotnych życiowych decyzji oraz szukania odpowiedzi na pytania: czy jestem gotowa na rodzinę ? czy są ludzie, na których mogę liczyć ? co będzie najlepsze dla mojego dziecka ?
Bohaterki prezentują różne postawy, dokonują różnych wyborów, ich przeszłość jest odmienna, ale trudna; a widz śledzi ich starania, dylematy, decyzje, dojrzewanie do sytuacji, przemiany. Może z nimi sympatyzować i kibicować im. Na pewno dostrzeże, jak ważne jest wsparcie: chłopaka, opiekunki, systemu czy drugiej osoby w podobnej sytuacji. Niezależnie od tego, jaką decyzję podejmą bohaterki filmu, jesteśmy w stanie je zrozumieć, wspieramy je i zdajemy sobie sprawę, że przed nimi jeszcze długa walka o lepsze życie dla nich i ich dzieci.
Zakończenie filmu uświadamia, że nie ma jednej drogi czy właściwego postępowania. Każda z bohaterek musi wybrać to, co dla niej i dziecka jest w tym momencie najlepsze i najwłaściwsze. Nie ma tu stygmatyzowania czy taniego dydaktyzmu. Jest możliwość obserwacji, samodzielnego wyciągania wniosków i ludzkie spojrzenie na bohaterki w trudnym życiowym momencie.
Dzięki naturalnym dźwiękom otoczenia, bliskim planom i skupieniu na detalach losy postaci są dla nas wiarygodne. Ta estetyka jest bliska formie dokumentalnej; dzięki niej poznajemy ich świat. Niespieszne tempo, dające czas na refleksję, pomaga zrozumieć, że to ok potrzebować wsparcia i komu warto zaufać. Film daje nadzieję, że mimo przeciwieństw losu można odnaleźć swoją drogę i spotkać na niej kogoś, kto poda rękę w potrzebie.
Młode matki to świetny punkt wyjścia do poruszenia tematu ciąży u nastolatków (jak i ciąży w ogóle), związków, inicjacji seksualnej, wartości relacji rodzinnych i partnerskich, wagi środowiska z jakiego się pochodzi i na jakie można liczyć.
W kontekście polskiej edukacji wydaje się bardzo ważne, aby uświadomić młodym odbiorcom, że system opieki nad nieletnimi matkami wygląda w Belgii zupełnie inaczej niż w Polsce. Przede wszystkim jest przemyślany i kompleksowy, skoncentrowany nie tylko na niemowlętach, ale też na dziewczynach, które są przecież jeszcze dziećmi. Te różnice są znaczące (dostęp do aborcji, brak stygmatyzacji, opieka psychologiczna). W sytuacji, w której w Polsce edukacja seksualna ma być tylko nieobowiązkowym komponentem edukacji zdrowotnej, warto zaznaczyć tę różnicę między podejściem naszym a belgijskim.
„Młodzi Młodym” – głos młodych widzów
Jest to wartościowy obraz, ukazujący realia życia młodych nastoletnich matek. Produkcja porusza również ważne problemy społeczne, takie jak uzależnienie od narkotyków czy depresja. Film ma surowy, momentami niemal dokumentalny charakter, dzięki czemu wiarygodnie przedstawia trudności, z jakimi zmagają się bohaterki. Ich zmęczenie i emocjonalne obciążenie zostały dodatkowo podkreślone przez stronę wizualną filmu.
Fabuła zawiera treści, które mogą stać się punktem wyjścia do rozmowy na temat wczesnego macierzyństwa oraz innych problemów dotykających młodzież. Równocześnie przedstawia figury bezpiecznych dorosłych, którzy stanowią oparcie dla głównych bohaterek filmu, w ten sposób przekazując pewien wzorzec zwracania się o pomoc do zaufanych dorosłych osób. Stanowi to ważny element edukacyjny, który może zostać wykorzystany podczas zajęć związanych z naukami społecznymi.
Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Iwona Bartnicka, Anna Gawrysiak-Knez, Izabela Wyppich
Film oceniali również studentka i student Kultur Mediów (UŚ) w ramach projektu Młodzi Młodym: Kinga Franke i Tomasz Frączek
treści sporne:
rozmowy o alkoholizmie, przemocy w rodzinie, narkomanii, aborcji, patologiach społecznych / palenie papierosów / nastoletnia ciąża i macierzyństwo / walka z uzależnieniem od narkotyków jednej z bohaterek / problemy emocjonalne i psychiczne
treści wrażliwe (opisała Marta Szydłowska):
w sferze formy: brak
w sferze fabuły: może wzbudzać różne reakcje emocjonalne u widzów z doświadczeniem unieważnienia czy zaniedbywania emocjonalnych potrzeb, brakiem stabilności rodzinnej czy trudnościami w budowaniu bezpiecznych relacji / może wywoływać poczucie smutku, lęku u osób doświadczających samotności, presji nadmiernej odpowiedzialności czy ograniczonego wsparcia społecznego / może wzbudzać refleksje u widzów wrażliwych na odrzucenie w relacjach, szukających bliskości, wzajemnej troski
Ważna uwaga! W warunkach polskiej szkoły konieczna jest prelekcja i omówienie filmu po pokazie, w kontekście różnic kulturowych i polskiej rzeczywistości bardzo odmiennej od polityki społecznej w Belgii.
Akcja nowego filmu braci Dardenne rozgrywa się w domu opieki dla młodych matek w belgijskim Liège. Poznajemy pięć nastolatek – Julie, Jessicę, Perlę, Naïmę i Ariane – zmuszonych do tego, by zmierzyć się z trudami wczesnego macierzyństwa. Każda z dziewczyn, których los do tej pory nie oszczędzał, ma inną historię. Młode bohaterki zmagają się nie tylko z trudami codzienności pełnej nowych obowiązków, ale również z traumami z przeszłości, które noszą w sobie. Dom opieki wydaje się być jedynym miejscem, gdzie czują się rozumiane i zaopiekowane.
Młode matki to kolejna pełna humanizmu i empatii opowieść belgijskich braci o tych, którzy zwykle nie mają głosu. Realizm historii łączy się tu z nutą nadziei związaną z wartościami takimi jak solidarność czy wsparcie. Film, oparty na obserwacjach z autentycznego ośrodka pomocy, obrazuje ich walkę o lepszą przyszłość dla siebie i swoich dzieci.
