Jak wytresować smoka

Jak wytresować smoka to lubiana opowieść, znana już bardzo dobrze widzom z animacji z roku 2010, która w bardzo efektownej i szalenie atrakcyjnej wizualnie formie opowiada historię uniwersalną, poruszającą aktualne problemy, choć osadzoną w nierealistycznym świecie i rzeczywistości.

Ten osadzony w fikcyjnym świecie wikingów i smoków film porusza tematy dorastania, relacji rodzinnych (ojciec-syn) odpowiedzialności, przełamywania uprzedzeń oraz odwagi bycia sobą. Młody główny bohater łamie przeróżne normy i tradycje obowiązujące w jego społeczności. Zamiast agresji i ślepego posłuszeństwa wobec ojca, decyduje się podążyć drogą trudniejszą, acz z całą pewnością przynoszącą więcej satysfakcji.

To właśnie te motywy sprawiają, że film może być wartościowym narzędziem dydaktycznym – szczególnie w kontekście rozmów o dyskryminacji, równouprawnieniu, presji rówieśniczej, oczekiwaniach dorosłych, relacjach rodzinnych i budowaniu własnej (często nierozumianej przez innych) tożsamości. 

Najważniejszym jego przesłaniem jest siła empatii. Główny bohater, Czkawka, choć wychowany w społeczności gloryfikującej przemoc i walkę, dokonuje wyboru sprzecznego z tym, czego od niego oczekiwano. Pokazuje, że zrozumienie i współczucie są potężniejsze niż broń; że można zaakceptować i docenić „innego”. Czkawka nie tylko odmienia losy swojej wioski, ale przede wszystkim udowadnia, że pojednanie jest możliwe, nawet w obliczu wieloletniego konfliktu. To niezwykle ważna lekcja w świecie, w którym różnice kulturowe i lęk przed obcym wciąż prowadzą do podziałów.

Film pokazuje też, jak trudne, ale i potrzebne jest akceptowanie własnej inności. Czkawka nie pasuje do modelu idealnego wojownika – jest drobny, niezręczny, ma inne zainteresowania i wrażliwszą naturę. Jednak to właśnie jego unikalne cechy: empatia, ciekawość, niezależne myślenie, stają się jego największą siłą. Młodzi widzowie mogą dzięki temu poczuć, że nie muszą dopasowywać się do sztywnych wzorców, by być wartościowi i skuteczni.

Oprócz tego Jak wytresować smoka uczy samodzielności i odwagi w podejmowaniu decyzji. Czkawka sam buduje wynalazek, samodzielnie tropi smoka i sam ponosi konsekwencje swoich działań – pozytywne i negatywne. W relacji z ojcem i grupą rówieśników mierzy się z odrzuceniem i presją, ale nie rezygnuje ze swoich marzeń. 

Film porusza również temat przyjaźni, która wymaga wzajemnego zaufania, cierpliwości i szacunku. Relacja między Czkawką a Szczerbatkiem rozwija się powoli i naturalnie – nie poprzez siłę, ale poprzez dialog i wspólne przełamywanie lęku. To ważny wzorzec budowania zdrowych relacji również w świecie ludzkim. Uniwersalizm tej opowieści sprawia, że produkcja trafi do młodszych i starszych widzów.

Film promuje wartości bardzo pozytywne: otwartość, empatię i krytyczne myślenie, jednak warto zaznaczyć, że główny bohater spotyka się także z ostracyzmem społecznym, odrzuceniem, silną presją ze strony ojca i społeczności – to właśnie te elementy mogą wywołać wśród widzów lęk i skojarzenia z własnymi (niekoniecznie dobrymi) doświadczeniami życiowymi. Rola dorosłego w zniwelowaniu lub opanowaniu tych emocji jest tu bardzo ważna.

Widz ostatecznie obserwuje przemianę nie tylko bohatera, ale też jego ojca i całej wioski, co wzmacnia przekaz o sile jednostki w budowaniu wspólnoty, jednak do pozytywnego rozwiązania i zawiązania więzi między młodymi i dorosłymi dochodzi dopiero po podjęciu ryzykownych (zagrażających życiu) decyzji przez obie strony.

Film podkreśla wartość pacyfistycznego podejścia do życia – dążenia do zrozumienia inności, szukania przede wszystkim pokojowych rozwiązań, odrzucania przemocy. Jest to szczególnie istotne dla dzieci, które obecnie zewsząd otacza przekaz pełen konfliktów i negatywnych treści.

Jak wytresować smoka może być także ciekawym punktem wyjścia do rozmowy o obcych kulturach, szczególnie o kulturze wikingów, a także o rasach zwierząt, które mogły stać się inspiracją dla ekranowych smoków.

Pomimo iż historia przedstawiona w filmie jest doskonale znana niemal wszystkim widzom, natężenie bodźców, treści emocjonalnie trudnych, okraszone eksplozjami, słupami ognia i bardzo szybką akcją, powoduje, iż projekcji powinien towarzyszyć komentarz pedagogiczny oraz rozmowa, która pomoże uczniom zrozumieć bardziej złożone aspekty fabuły. Ta uwaga dotyczy nie tylko najmłodszych odbiorców. Pozornie fantastyczna i nierealistyczna opowieść jest przecież historią o tym, że można zmieniać świat, zaczynając od siebie – a także o tym, że czasem warto zaufać temu, co budzi lęk. 

Rolą dorosłego jest zwrócenie uwagi ucznia na to, iż elementy potencjalnie niebezpieczne (sporo scen walk zagrażających zdrowiu i życiu, które są pochwalane przez dorosłych, wysyłanie młodych na niebezpieczne misje, ryzykowanie życia i zdrowia własnego i innych), trudne (przemoc słowna i silna presja wobec młodych ludzi), wzbudzające lęk (sporo wybuchów, eksplozji) nie są jedynie elementem rozrywkowym.

Drugi warty uwagi motyw to konflikt międzypokoleniowy, który nie jest jedynie czymś godnym pogardy (z czym trzeba walczyć za wszelką cenę), ale jest naturalną relacją pomiędzy osobami bardziej doświadczonymi i młodymi i wbrew obiegowej (powielanej w atrakcyjnej formie na ekranie w tym i innych filmach) opinii warto czasem ufać dorosłym, gdyż chcą oni dobra dzieci częściej niż ich pognębienia.

Film Jak wytresować smoka jest zdecydowanie godny uwagi, ponieważ mądrze łączy rozrywkę na wysokim poziomie z wieloma wartościami wychowawczymi.

Film oceniało 3. ekspertów ZEF. Eksperci rekomendujący film: Hanna Kroczek, Michał Surówka, Agnieszka Tambor